Thực hiện chủ trương phát triển nông nghiệp bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm sử dụng hóa chất trong sản xuất, vụ Thu Đông năm 2025 xã Thạnh Quới (TP. Cần Thơ) đã triển khai mô hình “Sản xuất lúa cải tiến và phòng chống sâu bệnh hại bằng các giải pháp sinh học và tự nhiên (NBSs) nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng cao hiệu quả và tính bền vững của sản xuất lúa tại Việt Nam.”Mô hình do Viện Bảo vệ Thực vật phối hợp cùng địa phương, Viện lúa đồng bằng sông Cửu Long, công ty phân bón Bình Điền tổ chức, nhận được sự tham gia tích cực của nông dân, cán bộ kỹ thuật và các đơn vị đồng hành.

    Tập huấn chuyển giao kỹ thuật – bước khởi đầu quan trọng

Lớp tập huấn “Sản xuất lúa cải tiến và phòng chống sâu, bệnh hại bằng các giải pháp sinh học và tự nhiên (NBSs) nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng cao hiệu quả và tính bền vững của sản xuất lúa tại Việt Nam” đã được tổ chức với sự tham gia của 10 cán bộ kỹ thuật và 20 nông dân địa phương.

Tại buổi tập huấn, bà con được tiếp cận nhiều nội dung mới mẻ và thiết thực như: tình hình sản xuất lúa hiện nay, lợi ích của canh tác hữu cơ, kỹ thuật canh tác tiết kiệm chi phí, biện pháp sinh học trong quản lý sâu bệnh, và áp dụng tưới ngập khô xen kẽ (AWD) giúp tiết kiệm nước, giảm phát thải khí nhà kính.

Đặc biệt, học viên được hướng dẫn sử dụng các sản phẩm sinh học Đầu Trâu Bio Lúa 1, Bio Lúa 2, Bio Canxi, kết hợp chất kích kháng sinh học VDAL, giúp cây lúa phát triển khỏe, tăng sức chống chịu sâu bệnh, hạn chế ô nhiễm đất và nước. Buổi tập huấn cũng giới thiệu các công nghệ mới như bẫy pheromone và bẫy quấy nhiễu giao phối trong kiểm soát sâu cuốn lá và sâu đục thân – giải pháp sinh học tiên tiến thay thế thuốc hóa học truyền thống.

Một số hoạt động trong mô hình: bón phân theo khuyến cáo, đặt bẫy pheromone phòng trừ sâu hại và đo mực nước trên ruộng lúa

    Tham quan mô hình – minh chứng thực tế

Ngày 2/10/2025, Hội nghị đầu bờ tham quan mô hình được tổ chức với sự tham dự của 15 cán bộ kỹ thuật và 15 nông dân, nhằm đánh giá kết quả thực tế của mô hình. Tại ruộng mô hình, bà con tận mắt chứng kiến sự khác biệt rõ rệt giữa ruộng canh tác truyền thống và ruộng áp dụng các giải pháp sinh học – tự nhiên.

Đại diện Fao- Việt Nam, Viện Bảo vệ thực vật, cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật, trung tâm khuyến nông quốc gia, chủ tịch xã Thạnh Quới tham quan mô hình

Các chỉ tiêu theo dõi cho thấy:

-Mật số rầy nâu trên ruộng mô hình chỉ 61,4 con/m², thấp hơn nhiều so với ruộng ngoài mô hình (105,6 con/m²).

-Sâu cuốn lá giảm mạnh, chỉ còn 3,93 con/m² so với 8,83 con/m² ở ruộng đối chứng, nhờ sử dụng bẫy pheromone và mật độ gieo sạ hợp lý.

-Mật số thiên địch trên ruộng mô hình cao gấp 4 lần ruộng ngoài mô hình, chứng tỏ môi trường canh tác sinh học đã tạo điều kiện thuận lợi cho thiên địch phát triển, góp phần cân bằng sinh thái đồng ruộng.

Mặc dù tỷ lệ bệnh đạo ôn có thời điểm tăng cao, nhưng việc kết hợp chất kích kháng VDAL và thuốc sinh học vẫn giúp kiểm soát hiệu quả bệnh ở giai đoạn đầu, hạn chế lây lan và giảm áp lực sử dụng thuốc hóa học.

Giảm thuốc – tăng lợi nhuận

Một trong những kết quả nổi bật của mô hình là giảm mạnh lượng thuốc bảo vệ thực vật hóa học.

-Ruộng mô hình chỉ sử dụng 4,15 kg/ha, thấp hơn gần 3 lần so với ruộng ngoài mô hình (11,37 kg/ha).

-Số lần phun thuốc cũng giảm, do chủ yếu sử dụng biện pháp sinh học như bẫy pheromone, bẫy quấy nhiễu giao phối, và kích kháng sinh học.

Song song đó, mô hình còn giảm lượng giống gieo sạ từ 200 kg/ha xuống 100 kg/ha, tiết kiệm 50% chi phí giống, đồng thời giúp ruộng thông thoáng, giảm sâu bệnh.
Lượng phân bón hóa học cũng giảm hơn 25% so với ruộng đối chứng, nhờ sử dụng phân sinh học Đầu Trâu Bio Lúa 1, Bio Lúa 2, Bio Canxi.

Hiệu quả kinh tế – lợi nhuận tăng hơn 30%

Kết quả so sánh giữa mô hình và phương thức canh tác của nông dân cho thấy:

-Tổng chi phí sản xuất của mô hình chỉ 21,48 triệu đồng/ha, giảm 21,2% so với ruộng ngoài mô hình.

-Dù năng suất có thấp hơn khoảng 10%, nhưng lợi nhuận ròng tăng 30,78%, đạt 9,49 triệu đồng/ha (so với 7,26 triệu đồng/ha của ruộng ngoài mô hình).

-Đặc biệt, chi phí sản xuất 1 kg lúa giảm từ 4.223 đồng xuống còn 3.711 đồng, trong khi lợi nhuận 1 kg lúa tăng 45,7%.

Như vậy, mô hình không chỉ giúp nông dân tiết kiệm chi phí đầu vào, mà còn bảo vệ môi trường, duy trì thiên địch và hướng tới sản xuất lúa bền vững.

Mô hình thiết thực, nhân rộng hiệu quả

Qua kết quả mô hình tại xã Thạnh Quới, có thể khẳng định rằng:

-Các giải pháp canh tác tiên tiến kết hợp sinh học và NBS đã mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc giảm sâu bệnh, tăng thiên địch, giảm chi phí và tăng lợi nhuận.

- Mô hình góp phần quan trọng trong chuyển đổi canh tác theo hướng xanh, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đây là hướng đi phù hợp với điều kiện địa phương, cần được tiếp tục mở rộng, nhân rộng trên địa bàn thành phố Cần Thơ và các vùng sản xuất lúa trọng điểm của đồng bằng sông Cửu Long.

Mô hình hỗ trợ phân bón, thuốc bảo vệ thực vật cho dân